Kopje koffie?

Enige tijd geleden werd ik gevraagd om mee te kijken naar het dagelijks functioneren van een meneer met beginnende dementie die bij ons op revalidatie- en herstelafdeling afdeling De Waard verbleef. Deze meneer was thuis erg achteruit gegaan. Hij dronk en at niet goed meer en viel regelmatig. De vraag was: kan deze meneer nog wel voor zichzelf zorgen? In dergelijke situaties worden wij als ergotherapeuten ingeschakeld om een goed beeld te krijgen. Wij kijken hoe iemand zijn of haar dagelijkse handelingen uitvoert en geven advies over hoe nu verder.

In de rolstoel ging meneer met mij mee naar de ergotherapieruimte waar onder andere een aangepaste keuken aanwezig is. Hij vertelde mij dat hij van een kopje koffie houdt en hij wilde wel koffie zetten. Ik liet hem eerst zien waar hij de koffiespullen kon vinden. Doordat de keuken ingesteld kan worden op rolstoelhoogte kan ik altijd goed opletten hoe iemand zijn taak uitvoert. Hierdoor hoefde hij nu niet ook nog eens op te letten of hij zijn evenwicht goed kon houden bij het staan.

Hij begon enthousiast. Deed de keukenkastjes open, pakte de koffiebus uit de kast en zette het koffiezetapparaat naar voren zodat hij het goed kon zien. Ik zat er naast, observeerde  en liet hem zijn gang gaan. Hij begon echter te twijfelen. Zijn ogen keken rond en de enthousiaste blik verdween van zijn gezicht. Ik herhaalde wat hij wilde gaan doen en liet hem weten dat hij de koffiebus al goed gevonden had. Ik hoopte hem daarmee op het juiste spoor te brengen. De koffiebus werd gezien en hij maakte hem open. Hij keek naar het koffiezetapparaat, maar kon er niet achter komen hoe nu verder. Wederom hielp ik hem door de filters in de kast aan te wijzen en deze voor hem te pakken. De filters werden herkent. Hij wist dat hij ze nodig had, maar kon zich niet herinneren hoe ze in het apparaat moesten.  Meneer vertelde mij niet te begrijpen waarom het niet lukte. Ik legde hem uit dat hij er zelf niets aan kan doen, maar dat zijn hersenen het niet goed kunnen bedenken door de dementie. Terwijl we aan het praten waren vulde ik snel het waterreservoir en deed de filter in de filterhouder. Daarna vroeg ik hem om 2 schepjes koffie in de filter te doen, ik wees op de aan-knop en zei erbij “duw maar op de knop”.

Het apparaat ging aan en deed zijn werk. Even later dronken wij samen een heerlijk kopje koffie. Met een beetje ondersteuning  toch zelf gezet.

Een dag later herhaalden we het koffiezetten, maar het lukte wederom niet dit zelfstandig te doen. De informatie van een dag geleden was niet blijven hangen. Gedurende de weken die volgden werd duidelijk dat er blijvende zorg nodig was en hij helaas niet meer zelfstandig thuis kon wonen. Ik had hem het naar huis gaan zo gegund. Uiteindelijk vond hij een plek bij een zorginstelling dichtbij zijn oude huis.

Hoe gaat dat dan?

Op de revalidatie- & herstelafdeling van Het Baken worden mensen tijdelijk opgenomen om te revalideren en/of te herstellen. De mensen die we zien, hebben verschillende ziektebeelden of een operatie ondergaan. Alle cliënten die hier tijdelijk verblijven, zijn niet in staat om zelfstandig thuis te functioneren om welke reden dan ook. Zodra de cliënten opgenomen worden is het belangrijk om in kaart te brengen wat iemand nodig heeft om weer zelfstandig (of met in te zetten hulp) thuis te kunnen wonen. Als dit niet meer mogelijk is, wordt gekeken welke woonplek/voorziening dan het meest geschikt is voor de cliënt.

De ergotherapeut wordt ingeschakeld om mee te kijken naar het dagelijks functioneren van cliënten. Hierbij kijk ik of iemand in staat is om de dagelijkse activiteiten uit te voeren. Dagelijkse activiteiten zijn alle taken die iemand op een dag doet en die voor hem belangrijk zijn. Denk aan wassen/aankleden, tanden poetsen, brood smeren, warme maaltijd bereiden, boodschappen doen of hobby’s uitoefenen. Als het niet lukt om armen of handen te gebruiken door bijvoorbeeld een beroerte, dan start ik een arm/hand-functieonderzoek om in kaart te brengen welke onderdelen van de arm/handfunctie verstoord zijn. Als dit duidelijk is, kan ik samen met de cliënt doelen opstellen en gaan trainen.

Naast het kunnen inzetten van de armen en handen kijk ik ook hoe de cliënt cognitief functioneert tijdens het handelen. Cognitief functioneren houdt in dat iemand in staat is om de juiste denkprocessen aan te sturen om een taak goed uit te voeren. Denkprocessen zijn bijvoorbeeld geheugen, aandacht, plannen. Na hersenletsel zijn er vaak problemen in de denkprocessen, dit komt naar voren bij het dagelijks handelen. Als ergotherapeut oefenen en trainen we het geheugen, plannen en de aandacht tijdens het uitvoeren van de dagelijkse handelingen.